شخصیت کودکان در چه سنی شکل می گیرد ؟ چه عواملی در شکل‌گیری شخصیت اثر دارد؟

شخصیت مجموعه‌ای از پاسخ‌های عاطفی، نگرشی و رفتاری فرد است که برای هر کسی مختص خود اوست. شخصت هر کسی در طی دوران زندگی وی به خصوص در سنین کودکی شکل می‌گیرد و تغییر در آن طی بزرگسالی به سختی صورت می‌گیرد. از این رو رفتار والدین، محیط زندگی، دوستان و شرایط موجود در شکل گیری شخصیت کودکان تأثیر به سزایی دارند و باید در سنین کودکی به این بخش‌ها توجه ویژه داشت؛ اما شخصیت کودکان در چه سنی شکل می گیرد و سال‌های حساس زندگی آنها مربوط به چه زمانی است؟

سن حساس شکل گیری شخصت کودکان

اگر بخواهیم واقع بینانه‌تر به مقوله شخصیت و تکامل آن بپردازیم، باید آن را یک پروسه زمان بر در نظر گرفت. قطعاً در طی دوران زندگی فرد، ممکن است تغییراتی در شخصیت وی به وجود آید؛ اما بهتر است بدانید قسمت اعظم و بیش از ۹۰ درصد شخصیت یک فرد در سنین کودکی شکل می‌گیرد و مابقی آن در طی دوران زندگی ممکن است تغییراتی بسیار اندک از خود نشان دهد.

روانشناسانی که در زمینه شخصیت کودکان کار می‌کنند، سنین مختلفی را برای شخصیت پذیری کودک عنوان می‌کنند؛ اما به طور معمول، شکل گیری شخصیت را در سنین ۲ تا ۶ سال عنوان می‌کنند. همچنین احتمالاً تا سنین ۱۴ سالگی نیز این تغییرات صورت گیرد و بعد از آن می‌توان شخصیت فرزند خود را به صورت تقریباً کامل شده محسوب کرد. از این رو برای پاسخ سؤال شخصیت کودکان در چه سنی شکل می گیرد، می‌توان سنین ۲ تا ۶ سال را مهم‌ترین سال‌های زندگی کودک دانست.

شکل گیری و ثبات شخصیت در این سنین بر اساس فاکتورهای مختلفی صورت می‌گیرد که نقش رفتارهای والدین در این مقوله قابل توجه است. اگر والدین از این پروسه اطلاعات کافی داشته باشند احتمال این که بتوانند کودکانی رشد یافته تربیت کنند به مراتب افزایش می‌یابد. کودک در سنین مختلف جنبه خاصی از شخصیت خود را تکمیل می‌کند که باید روی آن بخش حساسیت بیشتری نشان داد. تغییراتی که کودک در سنین مختلف بدو تولد از خود نشان می‌دهد باید مورد بررسی قرار گیرد تا بتوان تحلیلی مناسب از تکامل شخصیت او داشت.

شخصیت کودکان در چه سنی شکل می گیرد و بدو تولد چه تأثیری در این روند دارد؟

تقریباً در ۱۸ ماه اول زندگی کودک، درک از محیط اطراف بیشتر جنبه‌های وجودی کودک را به خود اختصاص می‌دهد. از این رو کودک با دست و پای خود شروع به بازی می‌کند و باید سعی کرد از طریق بو، طعم، لمس و دیگر حواس به آنها یادگیری مسائل اولیه را آموزش داد و با تحریک آنها روش‌های تعامل و کشف را از همین موقع به آنها آموزش دهید.

روانشناسان معتقدند دو سال اول زندگی، بیشترین تأثیر را در شکل گیری اعتماد به نفس کودک دارد. از این رو ایجاد فضایی امن برای کودک باعث تقویت حس خوش بینی و اعتماد به نفس وی می‌شود. بدرفتاری والدین با کودک در این سن بی اعتمادی اساسی را برای او به دنبال دارد.

شخصیت کودکان در چه سنی شکل می گیرد و اراده چه زمان تثبیت می‌شود؟

اراده در بخش دوم زندگی کودک یعنی از حدود ۲ سالگی تا چهار سالگی نقش می‌بندد. این بخش از زندگی با استقلال و اراده سروکار دارد. بخش زیادی از اعتماد به نفس نیز در این دوره شکل می‌گیرد. در زمان پیش دبستانی نیز دوره ابتکار یا هدف کودک تلقی می‌شود. در این زمان کودک یاد می‌گیرد که تخیل خود را به کار اندازد و مهارت هایی را از طریق بازی و فانتزی فراگیرد. رهبری گروه یا پیروی کردن از دیگران نیز در این مرحله از زندگی شکل می‌گیرد.

در رشدتو بخوانید  زمانی که فرزندم به من دروغ می‌گوید چه کار کنم؟ | روش‌های برخورد با فرزند دروغگو

اگر کودک در گروه‌های دوستانه و فعالیت‌های گروهی بیشتری در این سنین شرکت کند و اعتماد به نفس خوبی هم داشته باشد، رهبری را فرا می‌گیرد و در آینده شخصیتی رهبر خواهد داشت. قطعاً داشتن این گونه شخصیت‌ها به مراتب بهتر از شخصیت پیرو است و افراد رهبر، موفقیت‌های بیشتری را می‌توانند در آینده کسب کنند.

روانشناس معروف کارل راجرز تاکید می‌کند که چگونه تجربیات کودکی بر رشد شخصیت تأثیر می‌گذارد. همچنین بسیاری از روانشناسان معتقدند که در رشد شخصیت کودک دوره‌های حساسی وجود دارد که کودک نسبت به برخی عوامل محیطی حساس‌تر خواهد شد.

از این رو تجربیات کودک در خانواده و رفتار والدین بر رشد شخصیتی کودک تأثیر به سزایی دارد. از این رو تأثیر مثبت یا منفی ناشی از این فرآیند گاهی اوقات در تمام دوران زندگی رهنمون دارد.

عوامل مؤثر بر شکل گیری شخصیت کودکان

عوامل مختلفی بر شکل گیری شخصت کودک مؤثر است. این عوامل شامل دو بخش ژنتیک و محیط هستند. عوامل ژنتیکی را نمی‌توان دستخوش تغییر قرار داد ولی عوامل محیطی وابسته به مواردی مانند شخصیت والدین، دوستان و همسالان، نحوه روابط کودک با دنیای اطراف، خانواده و کسانی که با کودک در ارتباط هستند و بسیاری موارد دیگر است که باید همگی مورد توجه واقع شوند.

برخی افراد تصور می‌کنند برای افزایش کیفیت زندگی کودکان خود باید در سنین بالا به رشد شخصیت وی کمک کنند؛ اما می‌توان به جرات گفت تمام کاری که برای فرزند خود می‌توانید انجام دهید در سنین کودکی اوست. کمک والدین به رشد شخصیت کودک از عواملی است که باعث می‌شود تا بتوانند در آینده زندگی خود را مدیریت کنند. در غیر این صورت نگرانی از آینده آنها دغدغه همیشگی والدین خواهد بود.

حال باید در کنار پاسخ به سؤال شخصیت کودکان در چه سنی شکل می گیرد به نقش رفتار والدین در این پروسه نیز توجه کافی داشت تا با مدیریت رفتار خود شخصیتی متعالی به کودکان خود بدهیم.

نقش رفتار والدین در شکل گیری شخصیت کودکان

شخصیت کودک با توجه به محیطی که در آن قرار دارد شکل می‌گیرد. موارد متنوعی در این محیط وجود دارند که مهم ترین و بیشترین تعاملات کودک با والدین است. با توجه به این که از نظر عاطفی کودک وابستگی بیشتری به والدین خود نسبت به دیگر افراد دارد، الگوبرداری از آن ها بیشترین تأثیر را در رشد و شکل گیری شخصیت کودکان دارد. به همین علت درک این مسئله که شخصیت کودکان در چه سنی شکل می گیرد و بررسی نقش رفتاری والدین در این سنین، می‌تواند به رشد شخصیتی آینده سازان و به تبع آن رشد جامعه کمک شایانی کند.

  • الگوگیری کودک از رفتارهای مثبت و منفی والدین

یک جمله معروف در روانشناسی کودک وجود دارد که می‌گوید «کودکان ما آن گونه که دوست داریم نمی‌شوند، آن گونه می‌شوند که ما هستم!» همین یک جمله نقش الگوبرداری کودک از رفتار والدین را به خوبی نشان می‌دهد. کودک می‌بیند و می‌آموزد، از این رو قبل از این که بخواهید شخصیت کودک‌تان را رشد دهید، بهتر است در رشد شخصیتی خودتان بکوشید.

در رشدتو بخوانید  ترس از خیانت همسر و راهکارهای پیشگیری از آن

والدینی که به راحتی دروغ می‌گویند و حتی در برخی مواقع از کودکانشان می‌خواهند که دروغ بگویند، به او این نکته را القا می‌کنند که دروغ رفتار نادرستی نیست و در آینده نمی‌توانند از کودکانشان انتظار صداقت داشته باشند.

نقش رفتار والدین در شکل گیری شخصیت کودکان

  • اعتماد به نفس کودک و نقش والدین در شکل گیری آن

مهم ترین بخش از شخصیت کودک اعتماد به نفس اوست. کودک با اعتماد به نفس آینده درخشانی دارد و می‌تواند پله‌های ترقی را به خوبی طی کند. والدینی که دید گسترده‌تری نسبت به زندگی دارند و مشکلات ناشی از شکاف نسلی را درک می‌کنند می‌توانند به کودکان خود اعتماد به نفس را بیاموزند. در صورتی که بدانیم شخصیت کودکان در چه سنی شکل می گیرد و اعتماد به نفس در چه زمانی اهمیت پیدا می‌کند بخش عظیمی از راه را رفته‌ایم.

اگر کودک در تعامل با والدین احساس راحتی داشته باشد. سرکوب شدن را تجربه نمی‌کند و از این طریق می‌تواند عزت نفس را تجربه کند. رفتارهایی مانند پرخاشگری و تنبیه بدنی توسط والدین، سرکوفت زدن به کودک حتی نداشتن اعتماد به نفس والدین باعث می‌شود تا کودک احساس امنیت نکند و مشکلاتی مانند بی اعتمادی و متزلزل بودن در شخصیت وی دیده شود.

  • ارزش‌های ساختاری زندگی و شکل گیری شخصیت کودک

والدینی که ارزش ها و اخلاق زندگی را رعایت می‌کنند یک الگوی عالی برای کودکان خود هستند. والدین باید در تکامل و رشد شخصیتی کودک خود نقش مؤثری داشته باشند. آنها نه تنها باید بتوانند کودکانی موفق و با اعتماد به نفس تربیت کنند بلکه باید اهمیت ارزش‌های جامعه را نیز به کودک بیاموزند و مزایای بلند مدت آن را در زندگی به کودک نشان دهند.

کودک در خانواده منسجم و در تعامل با والدین خود یاد می‌گیرد که مشکلات پیچیده زندگی با روش‌هایی آرام و ساده قابل حل هستند. از این رو در زمان مواجه به اتفاقات غیر منتظره بهتر عمل می‌کند.

به طور کلی می‌توان گفت زندگی هر فرد به شدت وابسته به دوران کودکی اوست. در پاسخ به این سوال که شخصیت کودکان در چه سنی شکل می گیرد در اصل باید به مؤثرترین سال‌های زندگی او که حدود ۲ سالگی تا زمان ورود او به مدرسه است توجه داشت. هر چند ممکن است در سال‌های آینده و حتی قبل از دو سالگی نیز شخصیت کودک شکل گیرد و تغییراتی در آن مشاهده شود؛ ولی این سن بهترین زمانی است که باید بر روی کودکان خود کار کنید. اگر دقت داشته باشید در این سنین به طور معمول بیشترین تعامل کودک باید با والدین وجود داشته باشد. از این رو رفتار و شخصیت والدین بر روی زندگی کودک در آینده تأثیر به سزایی دارد و در شکل گرفتن شخصیت کودک مؤثر است. از این رو اگر در این زمان انرژی کافی برای رشد شخصیتی کودک خود صرف کنید، کودکانی با اعتماد به نفس، متین و موفق در آینده خواهید داشت و نگرانی از بابت سنین بزرگسالی و تصمیم گیری‌های وی ندارید.

منابع:

https://www.verywellfamily.com

http://www.healthofchildren.com

    1 نظر

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *